احکام قرآنی

) رساندن جایی از بدن به خطّ قرآن برای کسی که وضو ندارد، حرام است. ولی اگر قرآن را به زبانِ فارسی یا زبان دیگری ترجمه کنند، مسّ آن اشکال ندارد.[۴]

توضیح: البته درصوتیکه در ترجمۀ آیات اسم خداوند متعال یا اسمهای متبرک دیگری که برای مس نمودن آنها احتیاج به طهارت است نباشد. (رجوع شود به درسِ دوّم)

۲) در حرمتِ مسِّ آیاتِ قرآنی برای کسیکه وضو ندارد، فرقی بین اعضای ظاهری مانند انگشتان دست و اعضایی مانند زبان و دندان نیست، امّا در موردِ" مو"، بین مراجع اختلافِ نظر وجود دارد.[۵]

۴) جلوگیری بچه و یا دیوانه از مس قرآن واجب نیست ولی اگر مسّ نمودن آیات توسّط بچه و دیوانه باعث بی‌احترامی به قرآن می‌شود، باید از آن جلوگیری نمود.[۶]

توضیح:باتوجه به اینکه کودکان نابالغ مکلّف به رعایت احکام نیستند ، هنگام تماس آنها با آیات قرآن به ویژه هنگام آموزش قرآن وضوگرفتن بر آنها واجب نیست[۷] ولی در عین حال شایسته است آنها را به گرفتن وضو و رعایت ادب قرآن سفارش نمود.

۵) چنانچه برای آب کشیدن قرآنی که نجس شده و یا در محلی که باقی ماندن قرآن در آن اهانت به قرآن است نیاز به مس قرآن آیات باشد باید وضو گرفت، امّا چنانچه معطّل شدن برایِ وضو بی‌احترامی به قرآن باشد باید بدون وضو آب کشید.[۸]

۶) اگر کلمه‌هایِ قرآنی به‌گونه‌ای نوشته شود که در زیر صفحۀ کاغذی یا فلزی ایجاد برجستگی مستقیم یا معکوس نماید چنانچه برجستگی‌ها خوانا باشند، مسّ آنها بدون طهارت حرام است.[۹]

۷) یکی از پنج چیزی که بر جُنب حرام است، رساندن جایی از بدن به خط قرآن یا به اسم خداوند است وهمچنین اسامی معصومین (علیهم السَّلام) هم بنابر احتیاط واجب (به نظر برخی از مراجع دیگربنابر احتیاط مستحب) حکم اسم خداوند را دارند.[۱۰] (که در درس بعد به آن خواهیم پرداخت)

۸)درصورتیکه بین خطوط قرآن لایۀنازکی ازشیشه، نایل و یا امثال آن فاصله شود تماس با آن جایزاست.[۱۱]

۱۰) کسی که اسماء جلاله یا آیاتی از قرآن را بر روی بدن خالکوبی نموده، بااین شرط که خالکوبی زیر پوست باشد، مسّ آن بدونِ وضو مانعی ندارد.[۱۲]

۱۱) برای افرادی که وضو ندارند تماس با جلد و حاشیه وفاصلۀ بین خطوطِ قرآن ،همچنین همراه داشتن آن مکروه است.[۱۳]

۱۲) گرفتن وضو براي تلاوت و همچنين ، كتابت و نگارش آيات قرآن و نيز مس حواشي و فاصله بين خطوط و همراه داشتن قرآن مستحب است.[۱۴]
...........................................................................................................
پي‌نوشت

[۱] .اشاره دارد به آیات ۱۳ و ۱۴ سوره عبس
[۲] .اشاره دارد به آیه ۱۰۲ سوره نحل
[۳] .سوره مباركه واقعه آيه ۷۹
[۴] . بنی‌هاشمی خمینی سیدمحمدحسن ،توضیح المسائل مراجع،ج۱ص۱۷۸،مسأله ۳۱۷ مطابق با فتوای مراجع عظام تقلید آیات امام خمینی(ره)، فاضل لنکرانی، مکارم شیرازی، تبریزی، بهجت، صافی، سیستانی، شبیری زنجانی
[۵] .مطابق نظر آیات عظام صافی گلپايگاني: احتیاط مستحب در نرساندن مو به خطّ قرآن است... و حضرت امام بنابر احتياط واجب در نرساندن مو به خط قرآن است.نظر آیت اللَّه بهجت: بنابر اظهر مانعی ندارد حتی اگر کوتاه باشد... در این باره فتوای سایر مراجع در دسترس نیست.بني هاشمي همان، حاشيه مسأله ۳۱۷ و عروة الوثقي ج۱ص۱۳۸مسأله۳(حاشيه حضرت امام)
[۶] . بنی‌هاشمی همان مسأله۳۱۸ص۱۸۰ مطابق با فتوای حصرت امام(ره)، فاضل لنکرانی، تبریزی، مکارم شیرازی، بهجت، صافی، سیستانی، شبیری زنجانی.
[۷] . يزدي سيد محمد كاظم،عروة الوثقی جلد۱ ص ۱۴۰ مطابق با فتواي مرحوم حضرت امام و آيت الله العظمي گلپايگاني.
[۸] . همان،،مسأله ۳۱۶ مطابق با فتوای مراجع عظام تقلید آیات امام خمینی(ره)، فاضل لنکرانی، مکارم شیرازی، تبریزی، بهجت، صافی، سیستانی، شبیری زنجانی
حضرت آیت الله شبیری زنجانی:در صورت عدم فرصت کافی برای وضو باید تيمم کرد ولی اگر انجام تیمّم نیز معطلی دارد که موجب بی احترامی به قرآن است، بدون وضو آنرا بردارد.
[۹] . یزدی محمد کاظم، عروة الوثقی جلد۱ ص۱۴۰ مطابق با فتوای آیات عظام امام خمینی، گلپایگانی، اراکی و خویی
[۱۰] . بنی هاشم خمینی، سید محمد حسن، توضیح المسائل مراجع، ج۱ ، ص ۲۱۲
*خواهران گرامی در این باره به بخش احکام ویژۀ بانوان(درس هشتم)مراجعه نمایند.
[۱۱] یزدی محمد کاظم، عروة الوثقی جلد۱ ص۱۴۰ مطابق با فتوای آیات عظام امام خمینی، گلپایگانی، اراکی و خویی
[۱۲] . نیشابوری غلامرضا ، استفتائات قرآنی ،ص۱۲۴(مطابق با نظرآیاتِ عظام مکارم، فاضل، تبریزی)
[۱۳] . یزدی محمد کاظم، عروة الوثقی جلد۱ ص۱۴۱ مسأله ۱۹مطابق با فتوای آیات عظام امام خمینی، گلپایگانی، اراکی و خویی
[۱۴] .يزدي محمد كاظم ص۱۴۲ مطلب نهم
[۱۵] .نقل از عروة الوثقي ج۱ ص ۱۳۸ تا ۱۴۱
[۱۶] . يزدي سيد محمد كاظم ، عروة الوثقي ، ج۱ ص ۱۳۹